YANGIN PASAPORT SORMAZ

Bu yaklaşımın temelinde, orman yangınlarının yalnızca görünen alevlerden ibaret olmadığı gerçeği yatıyor. Yangın; kontrol edilemeyen sıcaklık, yön değiştiren rüzgâr, boğucu duman ve insanın çaresizliğiyle birleştiğinde birkaç dakika içinde bambaşka bir karaktere bürünebiliyor. Uzmanlar, rüzgârın taşıdığı korların yüzlerce metre öteye sıçrayarak yeni yangınlar başlatabildiğini, bu nedenle küçük bir ihmalin devasa bir felakete dönüşmesinin an meselesi olduğunu belirtiyor. Akdeniz Havzası’nda İspanya’dan İtalya’ya, Yunanistan’dan Portekiz’e kadar yaşanan büyük yangınlar, aynı gerçeği tekrar hatırlatıyor: Haritalar değişse de, bayraklar farklı olsa da yükselen duman aynı gökyüzüne karışıyor. Çünkü yangın pasaport sormaz. Bilimsel veriler, bölgenin giderek daha sıcak, daha kurak ve daha kırılgan bir iklime doğru ilerlediğini gösteriyor. Sıcaklıkların artması, bağıl nemin düşmesi, kurak dönemlerin uzaması ve şiddetli rüzgârların sıklaşması, yangın sezonunu her yıl biraz daha uzatıyor. Bu koşullar, küçük bir kıvılcımın kısa sürede büyük bir yangına dönüşmesine zemin hazırlıyor. Ancak uzmanlar, tüm suçu iklim değişikliğine yüklemenin doğru olmadığını vurguluyor. Bugün çıkan orman yangınlarının büyük bölümü hâlâ insan kaynaklı. Söndürülmeyen sigara izmaritleri, kontrolsüz anız yakımı, bahçe atıklarının dikkatsizce yakılması, enerji iletim hatlarındaki bakım eksiklikleri veya yalnızca birkaç saniyelik bir dikkatsizlik, binlerce hektarlık ormanı yok etmeye yetiyor. Türkiye, orman yangınlarıyla mücadelede teknoloji kullanımında önemli bir seviyeye ulaşmış durumda. İnsansız hava araçları, gözetleme kameraları, yapay zekâ destekli erken uyarı sistemleri, meteorolojik analizler, dinamik risk haritaları ve karar destek yazılımları, erken tespit ve hızlı müdahaleyi mümkün kılıyor. Ancak uzmanlara göre hiçbir teknoloji, hiç başlamamış bir yangın kadar etkili olamaz. Çünkü yangın büyüdüğünde artık yalnızca ateşle değil, zamanla yarışılır. Çağdaş ormancılık anlayışı bu nedenle tek bir soruya odaklanıyor: “Yangını nasıl hiç çıkarmayız?” Bir çocuğa ormanda ateş yakmamayı öğretmek, bir çiftçiyi anız yakmaması konusunda bilinçlendirmek, bir piknikçinin ayrılırken közünü tamamen söndürmesini sağlamak; belki de binlerce ağacı kurtarmak anlamına geliyor. Uzmanlar, doğanın sınırsız bir miras değil; çocuklardan ödünç alınmış bir emanet olduğunu hatırlatıyor. Bu nedenle ormana giren herkesin sorumluluğu bulunuyor: piknikçiler, çiftçiler, sanayiciler, enerji altyapısını işleten kurumlar ve yoldan geçen sürücüler… Kısacası hepimiz. Çünkü geleceği kurtaracak olan; teknolojiden önce bilinç, kanundan önce ahlak, cezadan önce vicdandır. Bir orman, yandığı gün yok olmuyor; yıllar önce yapılan küçük bir ihmalin görünür hâle gelmiş sonucu oluyor. Buna karşılık kurtarılan her orman, yıllar önce verilen doğru eğitimin, topluma kazandırılan çevre bilincinin ve kurulan güçlü sistemlerin eseri olarak görülüyor. En büyük kahramanlık, alevlerin içine koşmak değil; o alevlerin hiç yükselmemesini sağlamaktır. Haritalar değişebilir. Bayraklar farklı olabilir. Ama yükselen duman aynı gökyüzüne karışır. Çünkü yangın pasaport sormaz. NECMI Cemal Fotoğraf: Yapay Zeka ile hazırlanmıştır.