TEKNOLOJİ YANGINI BULUR… İNSAN YANGINI SÖNDÜRÜR

İHA’lar havada… Kameralar ormanı tarıyor. Meteorolojik veriler anlık değerlendiriliyor. Yapay zekâ destekli sistemler, yangının gelişimine ilişkin öngörüler oluşturuyor. Uçaklar ve helikopterler hızla bölgeye sevk ediliyor. Türkiye, orman yangınlarıyla mücadelede teknoloji, hava gücü ve erken müdahale konusunda önemli bir dönüşüm gerçekleştirdi. Bunlar küçümsenecek gelişmeler değil. Takdir edilmesi gereken büyük bir atılım. Ama artık asıl soruyu sormamız gerekiyor: Teknolojide gerçekleştirdiğimiz bu dönüşümü, insan kaynağında da gerçekleştirebiliyor muyuz? Çünkü teknoloji yangını görebilir, nereye ilerleyebileceğini tahmin edebilir, karar vericiye anında bilgi aktarabilir. Ama yangının karşısına hâlâ insan çıkar. ATEŞ HATTINDA İNSAN VAR Bir arazöz düşünün. Başında bir ekip… Ellerinde hortum… Karşılarında alev… Bazen gece karanlığı, bazen sarp arazi, bazen saatlerce, hatta günlerce süren mücadele… İHA’nın gördüğünü sahadaki insan değerlendirir. Havadan verilen desteği kara ekibi tamamlar. Arazözü kullanan, hortumu taşıyan, yangın hattına giren, söndürmeyi ve soğutmayı yapan yine insandır. Teknoloji bize göz, kulak ve hız verir. Ama yangının karşısına çıkan güç hâlâ insandır. Bu nedenle orman yangınlarıyla mücadeleyi yalnızca ormancılık faaliyetlerinin bir parçası olarak görmek artık yeterli değildir. Yangınla mücadele başlı başına bir uzmanlık alanı olmalıdır. Eğitim, tecrübe, fiziksel yeterlilik, ilk yardım, haberleşme, arazi bilgisi, gece operasyonu, hava-kara koordinasyonu… Bunların tamamı sürekli ve sistematik biçimde geliştirilmelidir. YANGIN SEZONU DEĞİL, 12 AY HAZIRLIK Yeni modelin temeli şu olmalıdır: Yangın sezonunda hazırlanan değil, yılın 12 ayı yangına hazır olan profesyonel ekipler. Bu ekiplerin asli görevleri; yangın önleme, eğitim ve tatbikat, fiziksel hazırlık, araç ve ekipmanların hazır tutulması, devriye, ilk müdahale, söndürme ve soğutma olmalıdır. Çünkü yangın çıktığında öğrenmeye zaman yoktur. Yangın çıktığında insan, daha önce öğrendiğini uygulamak zorundadır. VARDİYA MESELESİ Büyük bir orman yangını bazen birkaç saatte bitmiyor. Günlerce sürebiliyor. Aynı anda farklı bölgelerde birden fazla yangın çıkabiliyor. Ve insan yoruluyor. Yorgunluk, yangın sahasında bir konfor meselesi değil; doğrudan güvenlik meselesidir. Bu nedenle profesyonel kara ekiplerinin yalnızca sayısı değil, çalışma sistemi de yeniden ele alınmalıdır. Vardiyalı çalışma bu sistemin vazgeçilmez bir parçası olmalıdır. Bir ekip mücadele ederken başka bir ekip dinlenmeli, ardından görev değişimi yapılmalıdır. Böylece yangının karşısında yalnızca güçlü değil; dinlenmiş, eğitimli, dikkatli ve hazır insan bulunmalıdır. İnsanı kahramanlaştırıp tükenmesine izin vermek yerine, kahramanlık gerektirmeyecek kadar doğru bir sistem kurmalıyız. YENİ YANGIN PERSONELİ MODELİ Artık; “Ormancılık faaliyetlerinde çalışan ve yangın çıktığında yangına giden işçi” anlayışından, “Asli mesleği orman yangınlarıyla mücadele olan profesyonel yangın personeli” anlayışına geçmeliyiz. Bu yalnızca daha fazla personel demek değildir. Daha nitelikli, daha eğitimli, daha uzmanlaşmış ve daha sürdürülebilir bir insan gücü demektir. Gönüllülerimiz çok değerlidir. Ancak gönüllülük ile profesyonellik aynı şey değildir. Gönüllü destek olur. Profesyonel her an hazırdır. İkisine de ihtiyacımız var. ARTIK SADECE ARAÇ SAYISINI SORMAYALIM Kaç uçak? Kaç helikopter? Kaç İHA? Kaç arazöz? Bunlar elbette önemli. Ama artık şu soruları da sormalıyız:     Kaç profesyonel yangın personelimiz var?     Kaç vardiya oluşturabiliyoruz?     Personel ne kadar süre güvenli biçimde sahada kalabiliyor?     Eğitimleri ne sıklıkla tekrarlanıyor? Ve belki de en önemlisi: Bir yangın üç gün sürerse, dördüncü gün kim mücadele edecek? Geleceğin yangın yönetiminde asıl sorular bunlar olacaktır. SON SÖZ Bugün teknoloji bize yangını daha erken gösteriyor. İHA’lar gözümüzü, yapay zekâ öngörümüzü, uçak ve helikopterler hızımızı, arazözler gücümüzü artırıyor. Ama yangının karşısına geçen yine insan. Bu nedenle bundan sonraki büyük yatırımımız yalnızca yeni teknolojiye değil, profesyonel insan gücüne de olmalıdır. Çünkü; Teknoloji yangını bulur. Hava gücü yangına ulaşır. Kara araçları gücü taşır. Ama ateşin içine insan girer. Şimdi sıra; teknolojide gerçekleştirdiğimiz dönüşümü, insan gücünde de gerçekleştirmekte. Orman yangınlarını yalnızca teknolojiyle değil; teknolojiyle güçlendirilmiş, eğitimli, dinlenmiş ve profesyonel insanlarla kazanacağız. NECMI Cemal Sembolik Fotoğraf: Yapay Zeka ile hazırlanmıştır.