KAHVE BİLE BİR ZAMANLAR YASAKTI

Osmanlı coğrafyasına yayıldığında kahve ciddi tartışmaların konusu oldu. Ama asıl mesele kısa sürede kahvenin kendisinden çıktı; kahvehanelerde konuşulanlara dönüştü. Çünkü kahvehaneler yalnızca içecek sunulan yerler değildi. İnsanlar orada buluşuyor, haber paylaşıyor, olup biteni konuşuyor, bazen de yönetenleri konuşuyordu. Bu yüzden farklı dönemlerde kahvehaneler kapatıldı. En sert uygulamalardan biri 1633’te, IV. Murad döneminde yaşandı. Kahvehaneler mühürlendi; kahve ve tütün yasaklandı. Ama tarih bize şunu gösterdi: Yasaklamak, bir alışkanlığı her zaman yok etmez. Kahve yine içildi. Sohbet yine edildi. İnsanlar yine bir masa etrafında toplandı. Çünkü kahve aslında sadece kahve değildi. Bir buluşma bahanesi, bir dostluk vesilesi, bazen de hiç tanımadığınız biriyle aynı masada oturabilmenin en zarif mazeretiydi. Ve buradan yolumuz doğal olarak Hatay’a çıkıyor. Çünkü Hatay’da kahvenin kendine özgü bir dili var: Süvari. Çifte kavrulmuş, yoğun aromalı, sade… Alışılmış fincanın yerine ince belli bir çay bardağında sunulan bir lezzet. Az gelir… Ama hatırı büyüktür. Antakya Kahvesi’nin coğrafi işaret sürecine girmiş olması da Hatay’ın bu değerini koruma ve geleceğe taşıma açısından önemli. Coğrafi işaret yalnızca bir belge değildir. Bir şehrin “Bu değer benim” deme biçimidir. Üreticiyi korur, ürünü korur, şehrin hikâyesini korur ve gelecek kuşaklara miras bırakır. Süvari’ye bakarken insan ister istemez başka şehirlerin de sessizce bekleyen lezzetlerini düşünüyor. İzmit’in pişmaniyesinin o kendine has kıtırlığını, Kandıra bezinin dokununca hissedilen emeğini, Karamürsel’in simit dolmasının sade ama derin tadını… Bizim de anlatacak, koruyacak ve dünyaya taşıyacak hikâyelerimiz var. Soru şu: Daha kaç değerimizi keşfetmeyi, sahiplenmeyi ve yaşatmayı bekliyoruz? Şehirleri büyük yapan yalnızca fabrikaları, yolları ve binaları değildir. Kültürüdür, hafızasıdır, yerel değerleridir ve o değerlere sahip çıkan insanlarıdır. İnsan doğduğu şehri gönlünde taşır. Ama yaşadığı şehir de hayatının bir parçasıdır. Bir şehri sevmek, yalnızca orada doğmuş olmakla sınırlı değildir. Yaşadığın yerin değerlerine sahip çıkmak da bir aidiyettir. Doğduğumuz şehri unutmadan, yaşadığımız şehre de değer katabiliriz. Çünkü şehirler birbirleriyle yarışmak için değil, birbirlerinden ilham almak için vardır. Bugün bir kahve içelim. Nerede olursa olsun… Ama bir gün Hatay’da bir Süvari de içelim. Çünkü bazı kahveler yalnızca içilmez. Bir şehrin hikâyesiyle birlikte yudumlanır. Ve belki o zaman şunu daha net anlarız: Bir şehrin değerini korumak, yalnızca geçmişine sahip çıkmak değildir. Geleceğine sahip çıkmaktır. Kahvenin kırk yıl hatırı varsa, kültürün hatırı nesiller boyudur.   NECMI Cemal Sembolik Fotoğraflar: Yapay Zeka ile hazırlanmıştır.